Цифрлық технологиялар қазіргі заманның экономикасын түбегейлі өзгертуде. Қазақстан да бұл үрдісте белсенді қатысып, цифрлық экономиканы дамыту бойынша кешенді шараларды жүзеге асыруда. Бұл мақалада біз елдегі цифрландыру процесінің басты бағыттарын, жетістіктерін және алдағы перспективаларды қарастырамыз.
Цифрлық Қазақстан бағдарламасы
2017 жылы іске қосылған "Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы елдің экономикасын цифрландыруға бағытталған негізгі құжат болып табылады. Бағдарлама бес негізгі бағытты қамтиды:
- Цифрлық инфрақұрылымды дамыту - жоғары жылдамдықты интернетке қолжетімділікті арттыру, 4G/5G желілерін кеңейту
- Электрондық үкімет - мемлекеттік қызметтерді цифрландыру, азаматтар үшін қолжетімді онлайн-платформалар құру
- Цифрлық бизнес - кәсіпорындарды цифрландыру, электрондық коммерцияны дамыту
- Цифрлық қауымдастық - халықтың цифрлық сауаттылығын арттыру
- Инновациялық экожүйе - технологиялық стартаптарды қолдау, инновацияларды енгізу
Электрондық коммерцияның өсімі
Қазақстанда электрондық коммерция нарығы соңғы жылдары айтарлықтай дамуда. COVID-19 пандемиясы онлайн-сауданың дамуын одан әрі жеделдетті. 2024 жылы елдегі электрондық коммерция нарығының көлемі 1 триллион теңгеден асты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 35%-ға артық.
Отандық платформалар Kaspi.kz, Wildberries, AliExpress Kazakhstan сияқты ірі компаниялармен бірге дамып келеді. Олар тек тауарларды сатумен ғана шектелмей, логистика, төлем жүйелері және басқа да цифрлық қызметтерді ұсынады.
Негізгі тенденциялар:
Қазақстандағы электрондық коммерция саласында бірнеше маңызды тенденция байқалады. Біріншіден, мобильді коммерция белсенді дамуда - онлайн-сатып алулардың 65%-дан астамы смартфондар арқылы жүзеге асырылады. Екіншіден, аймақтық нарықтардың өсуі байқалады - Астана мен Алматыдан басқа қалалар да белсенді түрде онлайн-сауданы игеруде.
Fintech және цифрлық қаржы
Қаржылық технологиялар (fintech) Қазақстанда қарқынды дамуда. Kaspi.kz супер-аппы елдегі fintech революциясының айқын мысалы болып табылады. Бұл платформа банктік қызметтер, электрондық әмиян, несиелер, сақтандыру және тағы басқа қызметтерді біріктіреді.
2023 жылы Қазақстанда 120-дан астам fintech-стартап белсенді жұмыс істеді. Олар төлем жүйелері, кредиттік рейтингтер, инвестициялық платформалар және басқа да цифрлық қаржылық қызметтерді ұсынады.
Стартап-экожүйе және инновациялар
Қазақстан технологиялық стартаптар үшін қолайлы орта қалыптастыруға үлкен назар аударуда. Astana Hub халықаралық технологиялық паркі 2018 жылы құрылғаннан бері 700-ден астам компанияны тартты. Олардың жалпы құны 500 миллион доллардан асады.
Үкімет инновациялық кәсіпкерлікті қолдау үшін әртүрлі бағдарламалар мен гранттар ұсынады. "Бастау Бизнес", қазақстандық стартаптарға қаржылық және кеңес беру көмегін ұсынады.
Табысты қазақстандық стартаптар:
- Chocofood - азық-түлік жеткізу қызметі, еңбек нарығында маңызды орын алған
- Arbuz.kz - онлайн-супермаркет, аймақтық кеңейту жолында
- HalykBank - цифрлық банктік қызметтер саласындағы көшбасшы
- Kolesa.kz - автомобиль нарығының ірі платформасы
Қашықтықтан жұмыс және фриланс
Пандемия қашықтан жұмыс істеу мәдениетін күшейтті. Қазақстанда да бұл тенденция белсенді дамуда. Көптеген компаниялар гибридтік немесе толық қашықтан жұмыс форматына көшті.
Фриланс нарығы да өсуде. Қазақстандық мамандар халықаралық платформалар Upwork, Freelancer, Fiverr арқылы жұмыс тауып, шетелдік клиенттерге қызмет көрсетуде. Бұл елге валюта ағынын арттырып, цифрлық экспортқа үлес қосуда.
Болашақ перспективалары
Қазақстанның цифрлық экономика саласындағы болашағы жарқын көрінеді. Алдағы бес жылда келесі бағыттар басым болады деп күтілуде:
- Жасанды интеллект - AI технологияларын әртүрлі салаларда енгізу
- Blockchain және криптовалюталар - блокчейн технологияларының заңды реттелуі және қолданылуы
- IoT (Заттар интернеті) - ақылды қалалар мен ақылды үйлерді дамыту
- 5G желілері - жаңа буын байланыс желілерін енгізу
- Цифрлық білім беру - онлайн-оқыту платформаларының дамуы
Қорытынды
Цифрлық экономика Қазақстанның экономикалық дамуының негізгі қозғаушы күші болып табылады. Мемлекеттік қолдау, инвестициялар және инновациялық ойлау арқасында ел аймақтағы цифрлық көшбасшыларының біріне айналуда.
Алайда, әлі де шешуді қажет ететін мәселелер бар: цифрлық сауатсыздық, аймақтар арасындағы интернетке қолжетімділіктің айырмашылығы, киберқауіпсіздік мәселелері. Бұл мәселелерді шешу цифрлық экономиканың одан әрі дамуы үшін маңызды.
Жалпы алғанда, Қазақстан цифрлық трансформация жолында үлкен қадамдар жасап жатыр, бұл экономиканың өсуіне, жаңа жұмыс орындарының ашылуына және халықтың өмір сапасының жақсаруына ықпал етеді.
Бұл мақала туралы
Автор: Данияр Әбдіханов, технология бөлімі аналитигі
Жарияланған: 20 қараша, 2025
Мақаламен бөлісіңіз: